Poradnik

Wzór Harrisa-Benedicta czy Mifflina-St Jeora? Dokładność

Zaktualizowano 2026-10-19

W skrócie

Poprawiony wzór Harrisa-Benedicta (1984) i wzór Mifflina-St Jeora (1990) szacują spoczynkowy wydatek energetyczny na podstawie wagi, wzrostu, wieku i płci. W badaniach walidacyjnych z kalorymetrią pośrednią wzór Mifflina-St Jeora częściej mieścił się w granicach 10% od zmierzonych wartości u dorosłych bez otyłości i z otyłością, ale wyniki różnią się między populacjami, a u konkretnej osoby każdy z tych wzorów może się pomylić o kilkaset kcal dziennie. Traktuj wynik jako punkt wyjścia i koryguj go na podstawie 2–3 tygodni notowania posiłków i wagi.

Co liczą oba wzory

Oba wzory to równania regresji, które przewidują spoczynkowy wydatek energetyczny (REE), nazywany też podstawową lub spoczynkową przemianą materii (BMR lub RMR), w kcal na dobę. Korzystają z czterech danych: masy ciała (W, w kg), wzrostu (H, w cm), wieku (A, w latach) i płci. Żaden nie uwzględnia składu ciała, więc dwie osoby z identycznymi danymi dostaną ten sam wynik, nawet jeśli mają różną beztłuszczową masę ciała.

Wzory Harrisa-Benedicta powstały na podstawie danych z kalorymetrii pośredniej zebranych na początku XX wieku. W 1984 roku Roza i Shizgal przeanalizowali je ponownie na oryginalnych danych 239 zdrowych osób oraz 98 dodatkowych osób z późniejszych danych Benedicta i podali, że wzory szacują spoczynkowy wydatek energetyczny zdrowej osoby z precyzją około ±14%. Poprawione współczynniki są w tabeli poniżej.

Wzór Mifflina-St Jeora opublikowano w 1990 roku. Opracowano go na podstawie 498 zdrowych osób (247 kobiet i 251 mężczyzn w wieku 19–78 lat; 264 z prawidłową masą ciała i 234 z otyłością), u których REE zmierzono kalorymetrią pośrednią. Autorzy podali, że oryginalne wzory Harrisa-Benedicta zawyżały zmierzony REE w tej grupie o 5%.

Wzory (W = masa ciała w kg, H = wzrost w cm, A = wiek w latach; wynik w kcal na dobę)
WzórMężczyźniKobiety
Poprawiony Harris-Benedict (Roza i Shizgal, 1984)88,362 + 13,397 × W + 4,799 × H − 5,677 × A447,593 + 9,247 × W + 3,098 × H − 4,330 × A
Mifflin-St Jeor (1990)10 × W + 6,25 × H − 5 × A + 510 × W + 6,25 × H − 5 × A − 161

Co pokazują badania walidacyjne

Przegląd systematyczny z 2005 roku, wykonany metodą analizy dowodów American Dietetic Association, porównał cztery popularne wzory: Harrisa-Benedicta, Mifflina-St Jeora, Owena i WHO/FAO/UNU. Wniosek był taki, że wzór Mifflina-St Jeora przewidywał spoczynkową przemianę materii z dokładnością do 10% u większej liczby osób bez otyłości i z otyłością niż jakikolwiek inny wzór i miał najwęższy zakres błędu. Przegląd opisał jednak też istotne błędy i ograniczenia przy stosowaniu tego wzoru u pojedynczych osób.

W walidacji z 2013 roku na 337 dorosłych z populacji ogólnej wzór Mifflina-St Jeora okazał się nieobciążony (95% przedział ufności od -26 do +8 kcal na dobę), a 82% wyników mieściło się w granicach 10% od zmierzonych wartości. Wzór Harrisa-Benedicta miał tendencję do zawyżania. Dokładność była niższa u osób z otyłością niż bez otyłości (75% wobec 87% dla Mifflina-St Jeora).

Wyniki nie są jednakowe we wszystkich populacjach. W brazylijskiej grupie 82 dorosłych w wieku 30–60 lat z nadwagą lub otyłością, prowadzących siedzący tryb życia, oba wzory zaniżały zmierzony REE, a Mifflin-St Jeor zaniżał bardziej niż Harris-Benedict (w publikacji podano oryginalne, niepoprawione współczynniki Harrisa-Benedicta). We włoskim badaniu z 2023 roku obejmującym starsze osoby z ciężką otyłością ten sam wzorzec pojawił się w grupie walidacyjnej liczącej 382 osoby. Tabela podsumowuje te wyniki.

Skala błędu ma większe znaczenie niż ranking. Przy wyniku spoczynkowym 1500 kcal na dobę błąd 10% to 150 kcal na dobę, a precyzja ±14% podana przez Rozę i Shizgala odpowiada mniej więcej ±210 kcal na dobę. Dowody pozwalają na ostrożny wniosek: Mifflin-St Jeor wypada lepiej w obu analizach Frankenfielda, ale nie jest dokładniejszy w każdej populacji, a zgodność na poziomie grupy nie gwarantuje dokładności u jednej osoby.

Wybrane wyniki walidacji względem kalorymetrii pośredniej (wartości ujemne oznaczają zaniżenie)
BadanieGrupaHarris-BenedictMifflin-St Jeor
Mifflin i in., 1990498 zdrowych dorosłychOryginalne wzory zawyżały zmierzony REE o 5%Wyprowadzony z tej grupy (R² = 0,71)
Frankenfield, 2013337 dorosłych z populacji ogólnejTendencja do zawyżaniaNieobciążony (95% CI od -26 do +8 kcal/dobę); 82% w granicach 10%
de Oliveira i in., 201182 dorosłych z nadwagą lub otyłością, Brazylia-177,8 kcal/dobę (-8,9%)-289,1 kcal/dobę (-15,6%)
Danielewicz i in., 2023382 starsze osoby z ciężką otyłością (grupa walidacyjna), WłochyBłąd systematyczny -1,9%; 60% w granicach ±10%Błąd systematyczny -8,5%; 54% w granicach ±10%

Od wyniku spoczynkowego do dziennego zapotrzebowania

Całkowity dzienny wydatek energetyczny (TDEE) zwykle szacuje się, mnożąc wynik spoczynkowy przez współczynnik aktywności. Pięć współczynników poniżej to umowne wartości stosowane w wielu kalkulatorach. Opisy poszczególnych poziomów różnią się między źródłami, a źródła przeanalizowane na potrzeby tego artykułu nie wywodzą tego zestawu z jednego badania walidacyjnego. Różnią się one też skalą od kategorii poziomu aktywności fizycznej (PAL) z raportu FAO/WHO/UNU o zapotrzebowaniu energetycznym, który podaje 1,40–1,69 dla siedzącego lub lekko aktywnego trybu życia, 1,70–1,99 dla aktywnego lub umiarkowanie aktywnego oraz 2,00–2,40 dla bardzo aktywnego. Wybór poziomu aktywności dokłada więc niepewność do błędu samego wzoru.

Popularne współczynniki aktywności z przykładem dla kobiety w wieku 30 lat, 70 kg, 170 cm (wynik spoczynkowy 1492 kcal z poprawionego wzoru Harrisa-Benedicta, 1452 kcal z wzoru Mifflina-St Jeora)
Poziom aktywności (opisy się różnią)WspółczynnikTDEE z poprawionego wzoru Harrisa-Benedicta (kcal)TDEE z wzoru Mifflina-St Jeora (kcal)
Siedzący tryb życia (mało ćwiczeń lub brak)1,217901742
Lekka aktywność (lekkie ćwiczenia 1–3 dni w tygodniu)1,37520511996
Umiarkowana aktywność (umiarkowane ćwiczenia 3–5 dni w tygodniu)1,5523122250
Wysoka aktywność (intensywne ćwiczenia 6–7 dni w tygodniu)1,72525732504
Bardzo wysoka aktywność (bardzo intensywne ćwiczenia lub praca fizyczna)1,928342758

Jak korzystać z wyniku: zacznij, notuj, koryguj

W powyższym przykładzie wynik spoczynkowy z poprawionego wzoru Harrisa-Benedicta jest o około 40 kcal na dobę (2,8%) wyższy niż z wzoru Mifflina-St Jeora, a po pomnożeniu przez współczynnik aktywności różnica rośnie do 48–76 kcal na dobę. W czterech przykładowych profilach policzonych na potrzeby tego artykułu (wiek 30–50 lat, masa ciała 60–95 kg) poprawiony Harris-Benedict dawał w spoczynku wynik wyższy o 2,8–6,3%. Ta różnica jest zwykle mniejsza niż skok o 250–260 kcal na dobę między sąsiednimi poziomami aktywności w tabeli.

Ponieważ błąd u konkretnej osoby może sięgać kilkuset kcal na dobę, wynik traktuje się jak hipotezę do sprawdzenia. Typowe podejście wygląda tak:

  • Ustaw spożycie w pobliżu oszacowanego TDEE, skorygowanego o swój cel.
  • Przez 2–3 tygodnie notuj posiłki i waż się o stałych porach, w tych samych warunkach.
  • Porównaj trend wagi z tym, co przewidywało wyliczenie. Na dzienne odczyty najmocniej wpływają wahania wody i glikogenu, więc trend mówi więcej niż pojedynczy dzień.
  • Skoryguj cel o zaobserwowaną różnicę i powtórz. Powiązany poradnik o zasadzie 7700 kcal na kg wyjaśnia, jak zmianę wagi przelicza się na kcal i dlaczego to przeliczenie też jest przybliżeniem.

Dla kogo te wzory nie zostały opracowane

Oba wzory opracowano i sprawdzano głównie na ogólnie zdrowych dorosłych. Przegląd z 2005 roku wskazał, że osoby starsze i mniejszości etniczne mieszkające w USA były niedostatecznie reprezentowane zarówno w badaniach, na podstawie których powstały wzory, jak i w badaniach walidacyjnych, i zalecał dużą ostrożność co do dokładności w grupach wyraźnie niedoreprezentowanych. Roza i Shizgal uznali wzory Harrisa-Benedicta za niewiarygodne u pacjentów niedożywionych, u których wartości przewidywane były niższe od zmierzonych. Inne ograniczenia, o których warto pamiętać:

  • Dzieci i nastolatków, ciąży i karmienia piersią, ostrych chorób ani stanów zmieniających metabolizm nie badano w cytowanych tu źródłach.
  • Żaden z wzorów nie uwzględnia składu ciała. Mifflin i współpracownicy podali, że w ich grupie beztłuszczowa masa ciała wyjaśniała większą część zmienności REE niż jakakolwiek inna pojedyncza zmienna (R² = 0,64), więc u osób z wyjątkowo dużą lub małą beztłuszczową masą ciała wynik może odbiegać od rzeczywistości.
  • Dorośli z ciężką otyłością i osoby starsze miały w opisanych badaniach większe błędy, a autorzy pracy Danielewicz i in. zalecają kalorymetrię pośrednią tam, gdzie jest dostępna.
  • Współczynnik aktywności wybrany na wyczucie to subiektywna ocena, a pomyłka o jeden poziom przesuwa wynik w powyższym przykładzie o około 250–260 kcal na dobę.

Gdzie te wzory pojawiają się na tej stronie

Kalkulator na tej stronie (/pl/kalkulator-makroskladnikow/) pozwala wybrać jeden z obu wzorów, żeby porównać wyniki. Talerz, licznik kalorii na iPhone'a, wylicza plan z poprawionego wzoru Harrisa-Benedicta.

Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie jest poradą medyczną. Twoje indywidualne zapotrzebowanie energetyczne oceni lekarz lub dietetyk.

Najczęstsze pytania

Który wzór jest dokładniejszy: Harrisa-Benedicta czy Mifflina-St Jeora?

W przeglądzie systematycznym z 2005 roku i w badaniu walidacyjnym z 2013 roku na 337 dorosłych wzór Mifflina-St Jeora u większej liczby osób niż Harris-Benedict przewidywał spoczynkową przemianę materii z dokładnością do 10%, a Harris-Benedict miał tendencję do zawyżania. Dwa inne badania u dorosłych z nadwagą lub otyłością wykazały, że Mifflin-St Jeor zaniżał wynik bardziej niż Harris-Benedict. Żaden nie jest dokładny dla każdej osoby.

Jak wyglądają te wzory?

Poprawiony wzór Harrisa-Benedicta, mężczyźni: 88,362 + 13,397 × waga (kg) + 4,799 × wzrost (cm) − 5,677 × wiek (lata). Kobiety: 447,593 + 9,247 × waga + 3,098 × wzrost − 4,330 × wiek. Mifflin-St Jeor: 10 × waga (kg) + 6,25 × wzrost (cm) − 5 × wiek (lata), plus 5 dla mężczyzn lub minus 161 dla kobiet. Wynik jest w kcal na dobę.

Jak duży jest typowy błąd?

Roza i Shizgal podali precyzję około ±14% dla wzoru Harrisa-Benedicta u zdrowych osób. W badaniu z 2013 roku 82% wyników z wzoru Mifflina-St Jeora mieściło się w granicach 10% od zmierzonej spoczynkowej przemiany materii, czyli mniej więcej co piąty wynik wypadał poza ten zakres, a u osób z otyłością ten odsetek był niższy (75%).

Dlaczego mnoży się przez 1,2 do 1,9?

Wynik spoczynkowy obejmuje tylko energię zużywaną w spoczynku. Współczynniki aktywności to umowny sposób przybliżenia całkowitego dziennego wydatku energetycznego, a wybór poziomu jest subiektywną oceną, która zwiększa niepewność. W praktyce wynik sprawdza się, obserwując wagę przez 2–3 tygodnie.

Źródła

  1. Mifflin MD, St Jeor ST, et al. A new predictive equation for resting energy expenditure in healthy individuals. Am J Clin Nutr 1990 — Współczynniki wzoru Mifflina-St Jeora, grupa 498 osób, na której go opracowano, i zawyżenie o 5% przez oryginalne wzory Harrisa-Benedicta w tej grupie.
  2. Roza AM, Shizgal HM. The Harris Benedict equation reevaluated. Am J Clin Nutr 1984 — Ponowna analiza danych Harrisa-Benedicta, precyzja około ±14% i niewiarygodność u pacjentów niedożywionych.
  3. Harris & Benedict formula of Roza and Shizgal, 1984 (Table 5, Dutch guideline database) — Opublikowane poprawione współczynniki Harrisa-Benedicta dla mężczyzn i kobiet.
  4. Frankenfield D, Roth-Yousey L, Compher C. Comparison of predictive equations for resting metabolic rate in healthy nonobese and obese adults: a systematic review. J Am Diet Assoc 2005 — Przegląd systematyczny, w którym wzór Mifflina-St Jeora wypada najlepiej pod względem odsetka wyników w granicach 10%, z zastrzeżeniami dotyczącymi pojedynczych osób i niedoreprezentowanych grup.
  5. Frankenfield DC. Bias and accuracy of resting metabolic rate equations in non-obese and obese adults. Clin Nutr 2013 — 337 dorosłych; Mifflin-St Jeor nieobciążony, 82% wyników w granicach 10%; niższa dokładność przy otyłości; inne wzory miały tendencję do zawyżania.
  6. de Oliveira EP, et al. Comparison of predictive equations for resting energy expenditure in overweight and obese adults. J Obes 2011 — 82 dorosłych z Brazylii; średnie różnice oryginalnego wzoru Harrisa-Benedicta i wzoru Mifflina-St Jeora względem kalorymetrii pośredniej.
  7. Danielewicz AL, et al. Prediction of resting energy expenditure in Italian older adults with severe obesity. Front Endocrinol 2023 — Grupa walidacyjna 382 osób; względny błąd systematyczny i odsetek wyników w granicach ±10% dla wzorów Harrisa-Benedicta i Mifflina-St Jeora.
  8. FAO/WHO/UNU. Human energy requirements: report of a joint expert consultation (Section 5, Table 5.3) — Kategorie poziomu aktywności fizycznej 1,40–1,69, 1,70–1,99 i 2,00–2,40.

Powiązane poradniki

Zacznij liczyć kalorie ze zdjęcia

Pobierz Talerz na iPhone'a i zapisz swój następny posiłek w kilka sekund.

Pobierz z App Store